mexicaansleven

Category: Cultuur

  • Daar zit een luchtje aan

    Daar zit een luchtje aan

    Tot dusver had ik dit nog niet ervaren. De markt waar we boodschappen gingen doen, leek in eerste instantie rustig: groenten, fruit, kleding, schoonmaakspullen, decoratie voor Día de Muertos, eetkraampjes. Maar naarmate we verder liepen, overviel me een drukkende sfeer. Ik kon het niet goed plaatsen, maar dacht wel: ik moet mijn telefoon en tas in de gaten houden en vooral niet te lang op deze markt blijven. Uiteindelijk is er niets gebeurd, maar we zagen wel een vrouw eerst een appel stelen en daarna nog wat andere dingen. Sommige verkopers vervalsten hun weegschalen; je kocht 2 kilo, maar kreeg slechts 1 tot 1,5 kilo. Een markt met een nare sfeer, waar het leek alsof iedereen elkaar probeerde op te lichten. Maar ik moet toegeven, het was ook wel een beetje spannend. We waren blij toen we weer in de auto zaten en zeiden tegen elkaar: “Leuke nieuwe markt ontdekt, maar nooit meer.” Dit is denk ik een goed voorbeeld van hoe sommige buurten in Mexico-Stad gevaarlijk kunnen zijn. Het zijn niet de individuen die voor onveiligheid zorgen, maar er heerst een soort collectieve slechtheid die besmettelijk lijkt te werken—natuurlijk altijd met uitzonderingen daargelaten.

    Straataltaar, met alle denkbare heilige vertegenwoordigd.
    Jesús Malverde.
    Offerwaar; drank, kogelhulzen, pijpje.
    Sangria preparada.

    Jesús Malverde

    Maar het hield deze week niet op. In mijn verzameling straatkapelletjes ben ik voor het eerst een Jesús Malverde tegengekomen. Toen ik een foto maakte, liep een jongen van een jaar of 18 intimiderend dicht langs me, met een starende blik alsof hij een wedstrijd wilde doen om te zien wie het langst niet zou knipperen. Gelukkig liep hij gewoon door, en ik had mijn telefoon nog in mijn hand 😉 Er wordt gezegd dat de straten waar Santa Muerte vereerd wordt een beetje gevaarlijk zijn. Ik moet wel zeggen dat er soms een andere sfeer hangt, maar echt gevaar heb ik zelf nog niet meegemaakt. Dit altaar had niet alleen een Jesús Malverde, maar ook een paar Santa Muertos, lege kogelhulzen en offerwaren zoals drank, geld en sigaretten. Er stonden ook een Guadalupe en een Sint Judas; deze straat is goed beschermd 😉

    Maar wie is die Jesús Malverde? Ik ben hem overigens nog maar weinig tegengekomen; hij is vooral populair in het noorden van Mexico. Hij was een Mexicaanse bandiet die is uitgegroeid tot een volksheilige. Hij staat ook wel bekend als de ‘narco-heilige’ en heeft een Robin Hood-imago. De “gewone” Mexicanen vinden dat je beter niet in aanraking kunt komen met Jesús Malverde of Santa Muerte. De vader van de geliefde moest een keer voor zijn werk in een gebouw zijn in een gevaarlijk deel van de stad, en daar stuitte hij op een groot Santa Muerte-altaar, versierd met echte schedels en machetes.

    La Niña Blanca

    Wat ging ik ook alweer doen? O ja, items kopen om een badkamergootsteen te repareren. Daar heb je dan weer een straat voor, met alleen maar winkels met gereedschappen en bouwmaterialen. Op de terugweg haalden we een sangria preparada, dat is een frisdrank met druivensmaak, niet de sangria die we in Nederland kennen. Er gaat ijs, limoen en een beetje zout in, en op de rand van de beker zit tamarinde met chili en sesamzaadjes.

    Toen reden we toevallig langs een groot altaar met drie skeletten in roze gewaden. Het duurde even voordat ik een foto kon maken, want telkens stopten er mensen voor het altaar om een kruisje te slaan dat eindigt met een kus op de hand. Het is oktober en dat betekent dat we richting Día de Muertos, Halloween en de pelgrimstocht van de Heilige Guadalupe gaan. Rond 1 en 2 november wordt ook Santa Muerte extra vereerd, dit staat los van Dias de Muertos, met speciale diensten en bijeenkomsten. Toen ik er wat meer over ging lezen, ontdekte ik dat ze ook wel “La Niña Blanca,” het witte meisje, wordt genoemd.

    Deze cultus rond Santa Muerte heeft voor veel controverse en verdeelde meningen gezorgd in de Mexicaanse samenleving. Sommigen beschouwen het als een legitieme geloofsuiting en een steun in moeilijke tijden, terwijl anderen het zien als een afwijking van het katholicisme en een bijgelovige sekte die afgoderij promoot.

    Santa Muerte in roze jurk x3. Zouden dan net als de Sinterklaas en zijn hulpsinterklazen in Nederland de linker en rechter een hulp Santa Muerte zijn?

    Verzekering

    Deze week was ik ook nog bezig met papieren, dit keer om verzekerd te zijn in Mexico. Als je geen geld hebt, is de zorg in Mexico in principe gratis, maar dat hangt af van de behandeling en de locatie, en je hebt weinig keuzevrijheid. Er zijn staatsziekenhuizen en privéklinieken. Bij sommige banen kun je voordelig verzekerd zijn; er wordt dan een bedrag van je salaris ingehouden en al je gezinsleden zijn automatisch verzekerd. Nu ik een verblijfsvergunning heb en getrouwd ben, kan ik worden toegevoegd aan de verzekering—wel zo handig met een bevalling op komst. Over die bevalling wil ik trouwens ook nog iets zeggen, want het begint nu tot me door te dringen dat het bijna zover is. Ik zou graag thuis willen bevallen, maar als je dat hier in Mexico zegt, krijg je een blik alsof je zegt dat je op straat wilt bevallen. In de ogen van veel inwoners van Mexico-Stad is het gevaarlijk. Het is hier normaal om in een ziekenhuis of geboortekliniek te bevallen, maar ze zijn hier niet zo voorzichtig met het uitvoeren van een keizersnee. Dat wil ik natuurlijk ten koste van alles vermijden. Dus of het een thuisbevalling wordt of een ziekenhuisbevalling, is nog even afwachten.

    In de aanloop naar Dia de Muertos op 1 en 2 november zijn nu al alle straten versierd. Hier twee enorme poppen in een winkel.
    Of deze, een skelet met een winkelwagentje.
  • De legende van Popocatépetl

    De legende van Popocatépetl

    Deze week was de lucht heel helder en kon ik de vulkaan Iztaccíhuatl zien, haar toppen bedekt met een laag witte sneeuw. Met een beetje verbeelding lijkt de top op een liggende vrouw.

    De legende van Popocatépetl en Iztaccíhuatl is een van de bekendste Azteekse verhalen en verklaart de oorsprong van de twee vulkanen nabij Mexico-Stad. Het verhaal gaat als volgt:

    Iztaccíhuatl, een prinses van de Azteekse stam, werd verliefd op de dappere krijger Popocatépetl (de nu actieve vulkaan ernaast). Voordat zij konden trouwen, moest Popocatépetl op veldtocht om een oorlog voor zijn volk te winnen. Iztaccíhuatl beloofde op hem te wachten.

    Echter, tijdens Popocatépetls afwezigheid bereikte het valse bericht dat hij was gesneuveld het paleis, en van verdriet stierf Iztaccíhuatl aan een gebroken hart. Toen Popocatépetl na de oorlog terugkeerde en hoorde wat er was gebeurd, was hij diepbedroefd. Hij nam het lichaam van zijn geliefde en bracht het naar een berg. Daar legde hij haar neer en waakte over haar, totdat hij zelf bezweek van verdriet.

    De goden, geraakt door hun liefde en tragische lot, veranderden hen in vulkanen. Iztaccíhuatl werd de ‘Slapende Vrouw’, en Popocatépetl werd de actieve, rokende vulkaan, symbool van de eeuwige waakzaamheid van de krijger over zijn geliefde.

    Het is misschien geen heel optimistisch verhaal, maar het laat wel de kracht van de liefde zien. Nu, een week later, ben ik nog steeds getrouwd. Tot nu toe gaat mijn huwelijk dus voorspoedig 😉 Heeft het al kunnen bezinken? Ik voel me eigenlijk nog steeds hetzelfde als ervoor.

    krekels en migratie

    Die schorpioen is ondertussen nog steeds aanwezig in het huis. Onlangs zijn er krekels voor gekocht, en in de avond tjirpen ze, wat best gezellig is. Het geeft ook een extra vleugje natuur in huis.

    Dan nog iets anders belangrijks: vandaag ben ik naar “Migratie” geweest, een groot gebouw met altijd lange rijen mensen van allerlei afkomsten. Hopelijk had ik nu alle juiste en nodige documenten om een verblijfsvergunning te krijgen. Ja, want dat is wat ik nu ook opeens ben geworden, een migrant. Of eigenlijk weet ik niet of dat wel de juiste term is voor mijn situatie. Ik kan namelijk eerst een verblijfsvergunning van twee jaar krijgen op basis van familievoorwaarden, omdat ik getrouwd ben met een Mexicaan. Na deze periode kan het worden omgezet naar een permanent verblijf.

    Tepache, gefermenteerde ananas.
    Dorilocos, altijd een lekker snackie, chips met geraspte wortel, komkommer, speciale pindas en limoen.
    Ook maakte ik deze week deze heerlijke mojarra vis, die ik marineerde in knoflook en daarna frituurde in een laagje olie.
  • Naar Puebla

    Naar Puebla

    Chiles en nogada

    Deze week ben ik een paar dagen in Puebla geweest, een stad op ongeveer twee uur rijden van Mexico-Stad. Ongeveer tussen Mexico-Stad en Puebla ligt de vulkaan Popocatépetl. Je rijdt over een tolweg die omhoog en omlaag gaat door de bossen. De vulkaan is op dit moment actief, dus je kunt hem niet beklimmen.
    Volgens mijn geliefde is dit de stad waar je de beste chiles en nogada kunt eten, een nationaal gerecht van Mexico (of nog beter in Oaxaca, maar dat terzijde). Dus dat hebben we gedaan. Hier wordt het gegeten in de maanden september tot en met december, en mocht je alvast wat decemberinspiratie willen: ik vind het een uitstekend gerecht voor kerst.

    Het is een gevulde groene chili die niet pikant is. Het zou dus een paprika kunnen zijn, maar het heeft echt een andere smaak, veel minder zoet. De vulling bestaat uit varkensvlees met zwarte rozijnen, appel, peer, perzik en kruiden. De vulling is dus zowel zout als zoet. Om de chili zit een laagje opgeklopt ei, dat gebakken wordt in olie. Daaroverheen komt een romige saus van walnoot, en als laatste worden er granaatappelpitjes en peterselie toegevoegd.

    Mocht je het recept willen hebben, hier geeft de regering van Mexico je een recept.
    Zie je het al voor je dat je op de site van de Nederlandse overheid ook een kopje “recepten” hebt, haha.
    https://www.gob.mx/agricultura/es/articulos/como-preparo-chiles-en-nogada

    Ook maakte ik mee dat op alle radiozenders om 6:00 uur ‘s ochtends het Mexicaanse volkslied wordt afgespeeld. Geen ontsnappen aan 😉

    Hier een paar foto’s van de stad. We zijn ook naar Cholula gegaan, vlak bij Puebla, waar een piramide staat waarop de Spanjaarden vervolgens een kerk hebben gebouwd.

    Typische stadspoort.
    Typisch plantje van hier, het is een aloëvera soort.

    Terugweg met stortregen en wegen die bijna in rivieren waren veranderd. Dit is nog een bescheiden afbeelding.
    Vlaggetjes door winkelstraat.
    Kerk boven op een pyramide. We moesten dus een heel stuk omhoog lopen. Beeld dus even in dat het lijkt of deze kerk op een berg staat maar het is een pyramide met ondergrondse tunnels en schatten.
    Graffiti op een huisje vlak naast de pyramide van Cholula.
  • La independencia de México

    La independencia de México

    Voordeur van de buren.
    Stukje blog op een typemachine, die in het huis van de ouders van de geliefde stond. Excuses voor alle spelfouten.

    Historie

    Om onafhankelijk te worden, moet er natuurlijk eerst een situatie zijn waarvan je onafhankelijk wilt worden. In het geval van Mexico waren dat de Spanjaarden, die rond 1530 Mexico veroverden en bezetten. Dit betrof in eerste instantie een deel van Mexico, maar uiteindelijk het hele land. Een reden voor deze relatief makkelijke verovering was dat een groot deel van de inheemse bevolking stierf door ziekten die uit Europa werden meegebracht, zoals pokken, griep, mazelen en waarschijnlijk de pest. Ik kan geen referenties vinden, maar Wikipedia vertelt me dat er tussen 1520 en 1623 een bevolkingsdaling van 97% heeft plaatsgevonden! Van de naar schatting 25 miljoen inwoners in Mexico waren er nog maar 0,7 miljoen over.

    De conquistadores brachten naast ziektes ook het rooms-katholicisme met zich mee, maar de inheemse bevolking liet zich niet zomaar bekeren. Daarnaast werd de samenleving ingedeeld in een standen-systeem, gebaseerd op etnische afkomst, ook wel de castas genoemd:

    1. De hoogste rang waren de in Europa geboren Spanjaarden, die een bestuursfunctie uitoefenden. Hoewel ze de hoogste functies bekleedden, hadden ze te maken met allerlei restricties. Zo mochten zij geen land of grote eigendommen bezitten in Mexico en niet trouwen in de kolonie, omdat de Spaanse overheid vreesde dat ze dan niet meer loyaal aan Spanje zouden zijn.
    2. Creolen, van etnisch Spaanse afkomst maar geboren in Mexico.
    3. De menggroepen: blank+indiaans, blank+zwart, zwart+indiaans.
    4. De indianen (oftewel de inheemse bevolking).
    5. Slaven uit Afrika, die dus ook naar Mexico werden gevoerd om daar te werken.
    De 16 combinatie mogelijkheden van de menggroep casta.
    Pozole
    Tostada met crema en chillies in olie.

    Even een sprongetje in de tijd: tussen 1810 en 1821 vond de onafhankelijkheidsoorlog tegen de Spanjaarden plaats. Spanje was op dat moment overigens bezet door Frankrijk. Na verschillende revolutionaire leiders lukte het Mexico om de Spanjaarden te verslaan, waarna het uiteindelijk een republiek werd (ik neem grote stappen). De economie was echter slecht en het klassensysteem bleef nog lange tijd voortbestaan. Verschillende metrostations in Mexico-Stad zijn vernoemd naar belangrijke helden uit deze strijd.

    Ondertussen heb ik een heel stuk geschiedenis van Mexico gelezen en het komt erop neer dat na die onafhankelijkheid een tijd volgde waarin verschillende legerofficieren de macht grepen. Niet om het land beter te maken, maar om hun eigen wil tot macht door te voeren, met zaken zoals het afschaffen van de grondwet, enzovoort. Dictatuur dus. Daarna wisselden periodes van politieke (in)stabiliteit elkaar af. Er zijn ook nog verschillende oorlogen geweest, waaronder één met Noord-Amerika; eigenlijk was het hele zuidelijke deel van de VS rond 1850 nog van Mexico. Er was ook een oorlog met Frankrijk omdat Mexico zijn schulden, die grotendeels waren gemaakt tijdens de onafhankelijkheidsstrijd, niet betaalde.

    Gisteren 15 september was dus de dag van de onafhankelijkheid en de volgende dag een nationale vrije dag. Het voelt een beetje als Bevrijdingsdag, Koningsdag en oud en nieuw in één. Dat laatste omdat er ook veel vuurwerk werd afgestoken, geen siervuurwerk maar vooral knalvuurwerk. Laat in de avond reden we terug naar huis en ongeveer 40% van de weggebruikers was onder invloed. Maar daar hebben ze dan weer algemene kennis voor: je moet niet te langzaam rijden, maar ook niet te hard. Dronken bestuurders zien je niet, dus je moet een beetje als een race-muis racen en uitwijken.

    Dit soort muziek hoorde je gister 15 september overal om er een feestdag van te maken.

  • Regenpijp, documenten en elote

    Vroeg of laat zou ik hiermee in aanraking komen: het bureaucratische systeem van Mexico. Mijn geboorteakte, die ik in Nederland netjes heb voorzien van een apostille — een soort zegel van echtheid gegeven door de rechtbank van Nederland — moet nu in Mexico ook door een persoon van justitie op echtheid worden gecontroleerd voordat ik er iets mee kan. Alles gaat hier fysiek, niets digitaal. Nou ja, de telefoon gebruiken ze wel. We komen uiteindelijk in een doolhof van een gerechtsgebouw bij de persoon die ons misschien kan helpen. Haar bureau is gestyled in glitter, er staat een luchtbevochtiger met geur, een soort fonteintje met een glitterballetje dat beweegt. Een drinkbeker beplakt met glitter, ze heeft regenbooghakken aan en schrijft met een roze pen. Comisch. Ze vertelt ons dat de persoon die het document kan vertalen en controleren, net twee maanden geleden is overleden en dat er nog geen vervanger is. Ze zoekt naar een mogelijke oplossing; we moeten bellen naar een andere instantie. Daar is bekend dat de man dood is, maar dit is nog niet doorgevoerd in het systeem. De oplossing is nu dat ze een document gaat opstellen waarin staat dat de persoon die een Nederlands document kan beoordelen op het moment niet aanwezig is… Wordt vervolgd.

    Regenpijp

    Het was ochtend en er werd mij gevraagd om naar buiten te komen, de geliefde stond bij een regenpijp waar een kattenmiauw uit kwam. Wat te doen? Ik stelde voor met een telefoon met flits in de regenpijp te kijken hoe ver de kat vastzat. Wat bleek: de kat zat niet vast, maar was nog heel klein en zonder moeder. Om een lang verhaal kort te maken: dat katje moest dus mee naar huis… In Mexico vieren ze elke dag wel iets en heel toevallig was het precies op deze dag Internationale Kattendag. Wist jij dat? 😉

    In de avond werden er maïskolven gekookt en op een stokje gezet. Ingesmeerd met een laagje mayo, geraspte kaas en chili erop, heerlijk. Ik heb helaas alleen een foto van de al opgegeten maïskolven.

    El gatito; het kleine katje
    Kopje koffie, bij gebrek aan ander beeldmateriaal.

    Suadero

    Ook ben ik naar de markt geweest aan de gevaarlijke kant van de weg. Als je verse groenten en fruit wilt, moet je naar de markt, want dit kan je niet standaard in een supermarkt krijgen, alleen in hele grote. En dan bedoel ik Amerikaanse Walmart-grote. We kochten onder andere mango’s, papaya, een kilo limoenen, chili’s, rode tomaten, groene tomaten, koriander, appels en bananen.

    Nog even over dat katje dat hier nu rondloopt. Ik word er dus eigenlijk verdrietig van. Soms is het dan aan het miauwen om zijn moeder te zoeken en loopt het een beetje rond in de kamer, en dan vind ik het gewoon echt heel zielig dat het zo op een vreemde plek is. Normale mensen vinden het heel schattig en zijn blij dat ze iets kunnen doen voor een verdwaald katje, maar mijn hart bloedt een soort van. Nou ja, het katje begint zich al steeds meer op zijn gemak te voelen en wil veel spelen. 

    Vandaag ging ik iets van gehakt maken, of althans dat dacht ik gekocht te hebben bij een slager. Ik heb nu een vaste plek gevonden in een nauw en overdekt straatje. Het vlees dat in grote hompen voor je ligt, ziet er goed uit, de slager is aardig en er zijn maar liefst twee grote Guadalupe-altaren met kaarsen en water. Maar dat gehakt bleek een soort draadjesvlees in stukken gesneden met ook een beetje vet van de koe erbij om het in te bakken. Van een gehaktbal ging ik opeens naar suadero-vlees, dit wordt vaak als een taco gegeten: dus een maïstortilla met het suadero-vlees en verse ui en koriander en een pittige salsa. Je kan deze taco ook overal op straat krijgen en van ‘s morgens vroeg tot ‘s avonds laat. Het is het vlees van het gedeelte van de koe tussen de ribben en de huid.

    Ik heb het gemaakt door het vlees eerst 20 minuten in een snelkookpan met ui, knoflook, pepertje en water te koken. Van het kookvocht kan je soep maken en het vlees bak je vervolgens nog een beetje krokant in het vet van de koe. Wij aten het op een broodje met een salsa van chipotle — dit is een soort gerookte peper — en een tomatensoep met aardappel.

    Bus

    Ik had deze week ook weer meerdere coole buservaringen. Deze was zaterdagavond, met veel mensen in de bus. Wij stonden voorin, vlak bij de deur en dus ook bijna bij de chauffeur op schoot: een grote man met tatoeages. Naast hem zat, denk ik, zijn vrouw of vriendin. Door de speakers klonk salsamuziek met als thema de liefde. De deuren waren natuurlijk lekker open, dus de wind door onze haren.

    Voorbeeldje van de playlist, songtitel; “Ik ga de liefde met je bedrijven in mijn dromen”.
    Dit was weer in een andere bus, namelijk één die werd bestuurd door een jonge die eruit zag als 16 haha. Hier zijn Santa Muerte. Hij reed pittig hard.