nov week 3

De zon in huis

In Nederland is met het veranderen van de tijd de zon uit huis gehaald, als ik zo sommige mensen mag geloven. Hier is het het hele jaar door op dezelfde tijd licht en donker, rond 7 uur ‘s ochtends en 19 uur ‘s avonds. Ik zie nu pas de impact van zo’n verandering in licht en donker met het verloop van de seizoenen, zoals in Nederland. Hier is het regenseizoen voorbij en begint het wat kouder te worden, maar overdag is het nog steeds lekker warm en zonnig. 

Nederland en de Azteken

Ik weet niet of het aan mij ligt, maar ik heb altijd het gevoel gehad dat er in Nederland veel interesse is in de Azteken en Maya’s, of dat musea daar relatief veel aandacht aan besteden. (Misschien leefde ik in een bepaalde bubbel, dat kan natuurlijk ook.) Ik had in ieder geval een behoorlijk romantisch beeld dat het hedendaagse Mexico—of in elk geval Mexico-Stad—nog heel sterk verbonden zou zijn met die Azteekse wereld. Vanuit Nederland krijg ik wel eens de vraag waar de geliefde van af stamt. Maar die vraag is vergelijkbaar met aan een Nederlander vragen wat zijn roots waren 500 jaar geleden. Er is geen levende connectie meer met die informatie, wel met mythologie en daar uit voort komende tradities.

Wat ik deze week leerde is dat er wel degelijk een historische reden is waarom er in Nederland relatief veel kennis over de Azteken beschikbaar is. Toen de Spanjaarden Mexico 500 jaar geleden veroverden, maakten zowel Mexico als de Lage Landen deel uit van hetzelfde rijk. Keizer Karel V stond toen aan het hoofd van dat rijk en woonde in wat nu België is. Hij sprak Vlaams of een soort Brabants. Veel artefacten uit de Nieuwe Wereld kwamen via Spanje ook onze kant op. In Brussel werd zelfs een van de eerste tentoonstellingen gehouden met deze voorwerpen. De mensen waren diep onder de indruk van de kunstwerken—sommige gemaakt van goud en veren—wat hen deed inzien dat de Azteken geen “barbaren” konden zijn, zoals vaak over inheemse bevolkingen werd gedacht.

Tijdens de Gouden Eeuw, rond 1700, was Amsterdam een centrum van boekdrukkunst. Dat heeft eraan bijgedragen dat Nederland een belangrijke rol speelde in de beeldvorming van Mexico en dat er in onze regio veel interesse en informatie beschikbaar was—en nog steeds is.

Helaas zijn veel van die kunstwerken verloren gegaan en niet intact gebleven.

De Zonnesteen

Onder het mom van de zon in huis halen wilde ik de zonsopkomst op een muur schilderen. Tot nu toe is het alleen een gele muur geworden, maar het idee om de Azteekse Zonnesteen op die muur te schilderen is ook al gepasseerd. Natuurlijk wilde ik eerst meer weten over die steen, waarop onder andere de Azteekse kalender is afgebeeld. Ik herinner me dat ik de steen (een replica) jaren geleden zag tijdens een bezoek aan het Volkenkunde Museum in Leiden.

De Piedra del Sol is een representatie van het Azteekse concept van tijd, zijn cyclische aard en de relatie tussen de goden en de mensen. Het wordt vaak een kalender genoemd, maar het is vooral ceremonieel en minder praktisch bedoeld.

De Azteekse visie op de schepping van het universum draait om het idee dat goden het fundament van alles zijn en dat tijd cyclisch is, in tegenstelling tot onze (Nederlandse) lineaire benadering van tijd. Tijd is natuurlijk een abstract concept, maar om het simpel samen te vatten: cyclische tijd wordt gezien als een herhaling van patronen—denk aan seizoenen en levensfasen—waarbij verbondenheid met de natuur en ritme centraal staan. Lineaire tijd daarentegen beschouwt tijd als een rechte lijn, met een duidelijk begin en einde, en legt de nadruk op vooruitgang, meten en plannen. Cyclische tijd benadrukt continuïteit en reflectie, terwijl lineaire tijd helpt bij organisatie en doelgerichtheid.

Er wordt ook gezegd dat tijd en ruimte verbonden zijn, maar dat gaat mijn pet te boven. Simpel gezegd: tijden worden gezien als gebieden in de ruimte. Dat geeft al wat meer beeld, maar blijft toch abstract.

Op de Zonnesteen zijn vijf tijdperken afgebeeld, die elk onderhevig zijn aan schepping en vernietiging.

Terwijl ik dit schrijf, kijk ik hoe mieren een dode kakkerlak proberen te vervoeren. Ik ben  niet in mijn eigen huis, moet ik erbij zeggen. 😉

Ondertussen ben ik verdwaald in de steen en zijn symbolen en denk ik niet dat ie als zon op de muur gaat fungeren, voor nu dus nog even alleen een gele muur. Wordt vervolgd..